نقطه سر به سر و تجزیه و تحلیل اهرم‌ها — رابطه فروش، هزینه و سود

کلیات صورت سود و زیان، محاسبه سود هر سهم، نقطه سر به سر، اهرم عملیاتی و مالی و ریسک کل شرکت.

نکات کلیدی این فصل

• نقطه سربه سر و تجزیه و تحلیل اهرم ها کلیات صورت سود و زیان محاسبه سود هر سهم نقطه های سربه سر و اهرم ها محاسبه ریسک کل شرکت نقطه سربه سر و اهرم ها برحسب درآمد فروش کلیات صورت سود و زیان مفروضات هزینه های ثابت و متغیر
• کلیات صورت سود و زیان یکی از مباحث مهمی که به طور مداوم توسط مدیران مالی و تحلیل گران رصد ،می شود رابطه بین فروش و سود خالص شرکت و تأثیر تغییرات فروش بر سود خالص است.
• برای این کار دو روش نقطه سربه سر و تجزیه و تحلیل اهرم ها کاربرد دارد.
• در این ،مبحث صورت سود و زیان کاربرد محوری دارد.
• مفروضات شکل صورت و سود زیانی که اساس مباحث این فصل ،است ساده می باشد.
• فرضیاتی که به کمک آن ها این ساده سازی انجام ،شده به شرح زیر است:
• شرکت فقط یک محصول تولید می کند و آن را به قیمت مشخصی به فروش می رساند.
• همه محصوالت تولیدشده به فروش می رسد و لذا تولید و فروش برابر است.
• هزینه های تولیدی و عملیاتی شرکت از یک هزینه متغیر واحد محصول و هزینه ثابت تشکیل می‌شوند.
• هزینه بهره شرکت با میزان وام آن متناسب است.
• شرکت به سهام ممتاز منتشرشده سود سهم می پردازد.
• شرکت باید درصد ثابتی از سود مشمول مالیات خود را به دولت بپردازد.
• هزینه های ثابت و متغیر هزینه های تولیدی و عملیاتی از نظر ارتباط با میزان فعالیت انجام شده توسط شرکت به دو دسته تقسیم می‌شوند:
• هزینه هایی که مستقل از سطح تولید و فعالیت بنگاه اقتصادی پرداخت می‌شوند ثابت و هستند .
• مانند اجاره، حقوق مدیران، هزینه نگه داری دارایی ها، هزینه بهره هزینه های متغیر:
• هزینه هایی با که سطح تولید و فعالیت بنگاه اقتصادی تغییر می کنند .
• مانند هزینه مواد اولیه، هزینه انرژی تولید … و محاسبه سود هر سهم T = تعداد ِمحصول فروش رفته P = قیمت ِمحصول فروش رفته V = هزینه متغیر تولید هر واحد محصول F = هزینه ثابت تولید Y = سود قبل از بهره و مالیات I= بهره وام t= نرخ مالیات
• E = سود سهام ممتاز N = تعداد سهام عادی منتشرشده EPS = سود هر سهم محاسبه سود هر سهم فروش کسر می شود هزینه متغیر کسر می شود هزینه ثابت سود قبل از بهره و مالیات کسر می شود بهره وام سود قبل از مالیات کسر می شود مالیات سود خالص
• T×P T×V F Y=T(P-V)-F I Y-I (Y-I)t (Y-I)-(Y-I)t=(Y-I)(1-t) EPS = Y −I 1 −t −E N = T P −V −F −I 1 −t −E N بررسی نقطه های سربه سر و اهرم ها سود قبل از بهره و مالیات محاسبه نقطه سربه سر عملیاتی اهرم عملیاتی نقطه سربه سر مالی
• اهرم مالی کاربرد اهرم مالی سود قبل از بهره و مالیات همان طور که در فصل قبل نیز اشاره ،شد سود قبل از بهره و مالیات بهترین شاخص برای سنجش عملکرد عملیاتی شرکت است.
• سود قبل از بهره و مالیات شامل هزینه های ،تولید بازاریابی اداری و سایر هزینه هایی است که شرکت برای ایجاد درآمد مصرف می کند.
• طبق روابط ،فوق سود قبل از بهره و مالیات ( EBIT ) برابر Y است.
• سود قبل از بهره و مالیات با توجه به رابطه Y=T(P-V)-F با فرض این که قیمت ( P )، هزینه متغیر ( V ) و هزینه ثابت ( F ) مشخص و معین باشند سود قبل از بهره و مالیات تنها تابع مقدار فروش (تولید) است.
• نقطه سربه سر عملیاتی مثال: قیمت محصوالت تولیدی شرکت الف 10، 000 ،ریال هزینه متغیر تولید هر واحد محصول 4، 000 ریال و هزینه ثابت تولید 30، 000، 000 است. سود قبل از بهره و مالیات ( EBIT ) بر حسب ریال به ازای برخی مقادیر مختلف تولید و فروش به شرح زیر است:
• Y=T(10، 000-4، 000)-30، 000، 000 سود قبل از بهره و مالیات ریال ( ) تعداد محصول تولید شده و فروش رفته 30، 000، 000 – 18، 000، 000 – 2، 000 5، 000 12، 000، 000 7، 000 24، 000، 000 9، 000 نقطه سربه سر عملیاتی نقطه سربه سر عملیاتی نقطه سربه سر عملیاتی
• سوال: به ازای چه تعداد فروش محصول سود قبل از بهره و مالیات (سود عملیاتی) صفر می شود؟
• Y=T(10، 000-4، 000)-30، 000، 000=0 T×6، 000=30، 000، 000 T=5، 000 نقطه سربه سر عملیاتی نقطه سربه سر عملیاتی حل معادله در حالت کلی:
• Y = T P −V −F 0 = T P −V −F T P −V = F T = F P −V به آن مقدار از تولید که شرکت باید انجام دهد تا سود قبل از بهره و مالیاتش صفر شود، نقطه سربه سر عملیاتی گفته می شود .
• اهرم عملیاتی اهرم عملیاتی یکی دیگر از روش های بررسی بخش عملیاتی صورت سود و زیان است.
• اهرم عملیاتی تأثیر تغییرات میزان فروش بر مقدار سود قبل از بهره و مالیات را می سنجد و برابر درصد تغییرات سود قبل از بهره و مالیات تقسیم بر درصد تغییرات تولید است .
• T1 EBIT1 T2 EBIT2 درصد تغییر تولید= T2 −T1 T1 درصد تغییر سود قبل از بهره و مالیات= EBIT2 −EBIT1 EBIT1 اهرم عملیاتی محاسبه اهرم عملیاتی:
• اهرم عملیاتی طبق رابطه اهرم عملیاتی:
• به دلیل وجود هزینه ثابت این مقدار در سطوح مختلف تولید متفاوت است .
• رابطه مخرج همان رابطه قبل سود از بهره و مالیات است، بنابراین مقدار اهرم در نقطه سربه سر عملیاتی که قبل سود از بهره و مالیات است صفر به بی نهایت نزدیک می شود .
• اهرم عملیاتی= T(P −V) T P −V −F اهرم عملیاتی به طور مثال برای شرکت الف با قیمت محصوالت 10، 000 ،ریال هزینه متغیر تولید هر واحد محصول 4، 000 ریال و هزینه ثابت تولید 30، 000، 000 مقادیر اهرم عملیاتی با توجه به مقدار تولید و فروش
• به صورت نمودار زیر است.
• اهرم عملیاتی تفسیر اهرم عملیاتی: هر چه اهرم عملیاتی بیشتر ،باشد ریسک خطای پیش بینی سود قبل از بهره و مالیات بیشتر خواهد بود.
• به طور ،مثال اگر اهرم عملیاتی شرکتی به ازای مقدار خاص تولید 8 ،باشد تنها درصد افت تولید منجر به درصد افت سود قبل از بهره و مالیات می گردد.